Waar een prompt werkelijk langskomt
Een vraag die iemand in een interne assistent typt, lijkt één stap. Het zijn er meestal vijf of zes, en op elke stap staan persoonsgegevens, worden ze gelogd, of kan iemand erbij.
- 01Je applicatie krijgt de vraag binnen en hangt er context aan, vaak inclusief wie de gebruiker is.
- 02Een zoekstap doorzoekt je index en haalt stukken document in de prompt. Hier komen de meeste persoonsgegevens binnen.
- 03De prompt gaat naar het API-eindpunt van de modelleverancier, in de regio die je hebt gekozen.
- 04De leverancier draait het model en schrijft het verzoek meestal weg in een log voor misbruikcontrole en facturatie.
- 05Het antwoord komt terug en je applicatie bewaart het in een gespreksgeschiedenis.
- 06Telemetrie, foutmeldingen en voorbeelden voor evaluaties gaan naar waar je eigen monitoring draait.
De keten van verwerkers
Onder de AVG ben jij voor deze verwerking de verwerkingsverantwoordelijke. Iedereen in de lijst hierboven is verwerker of subverwerker, en elke schakel heeft een verwerkersovereenkomst nodig en een geldige grond voor doorgifte buiten de EER. Bij een gewone opstelling zijn er vier schakels.
| Schakel | Wat daar langskomt | Wat je controleert |
|---|---|---|
| Je hostingleverancier | De applicatie, de database en de zoekindex | Regio, waar de back-ups staan, en welke supportmedewerkers bij productie kunnen |
| De vector- of zoekindex | Stukken document, vaak de rijkste persoonsgegevens in het systeem | Of het een beheerde dienst in een derde land is, en of je de stukken van één persoon kunt verwijderen |
| De modelleverancier | Prompts en antwoorden | Regio waar het model draait, bewaartermijn van logs, toegang voor misbruikcontrole, lijst van subverwerkers |
| Monitoring en evaluaties | Traces, promptvoorbeelden, foutmeldingen met inhoud | Of prompts volledig worden vastgelegd, en waar die dienst draait |
De index is de schakel die het vaakst als infrastructuur wordt behandeld in plaats van als opslag van persoonsgegevens. Meestal staat daar meer over iemand in dan in de prompt, omdat de brondocumenten er in stukken in liggen.
Wat EU-hosting wel en niet dekt
Een Europese regio betekent dat je gegevens in Europese datacenters staan en daar worden verwerkt. Dat is iets waard. Het betekent niet dat niemand van buiten de EER erbij kan, en op dat verschil lopen de meeste compliance-verhalen stuk. Microsoft noemt zijn variant EU Data Boundary; lees bij elke leverancier wat eronder valt, want de afbakening verschilt per dienst.
| Valt er meestal onder | Valt er meestal buiten, tenzij het er staat |
|---|---|
| Opslag in een genoemde Europese regio | Toegang door engineers en support van buiten de EER, ook buiten kantooruren |
| Het model dat op Europese infrastructuur draait | Misbruikcontrole en veiligheidsreview, die vaak centraal gebeuren |
| Back-ups in dezelfde regio | Telemetrie, metadata en geaggregeerde gebruiksstatistieken |
| De afspraak dat er niet op jouw prompts wordt getraind | Uitwijk naar een andere regio bij een storing of een piek |
Daarnaast speelt wie de leverancier is, los van waar de servers staan. Een bedrijf dat onder het rechtsstelsel van een ander land valt, kan daar een vordering krijgen voor gegevens die het onder zich heeft, waar het die ook bewaart. Dat is de zorg die het Hof van Justitie in Schrems II benoemde, en een regio-instelling beantwoordt die niet. Of het voor jou zwaar weegt, hangt af van de gevoeligheid van de gegevens. Het is ook de reden dat soevereine cloud in Nederland zo'n thema is geworden.
Doorgifte: adequaatheid, bepalingen en Schrems II
Gecontroleerd op 16 oktober 2026
Hoofdstuk V van de AVG staat doorgifte buiten de EER toe op drie soorten grond: een adequaatheidsbesluit voor het land van bestemming, passende waarborgen zoals de standaardcontractbepalingen, of een van de smalle uitzonderingen uit artikel 49. Toegang vanuit een derde land telt als doorgifte, ook als de gegevens de Europese opslag nooit verlaten.
In 2020 verklaarde het Hof van Justitie het EU-US Privacy Shield ongeldig in Schrems II, zaak C-311/18. De standaardcontractbepalingen bleven overeind, op voorwaarde dat de exporteur nagaat of het recht van het land van bestemming die bepalingen in de praktijk toelaat, en aanvullende maatregelen treft waar dat niet zo is. Die beoordeling heet een transfer impact assessment, en ze is het werk van de exporteur. Dat ben jij.
De Europese Commissie nam op 10 juli 2023 een adequaatheidsbesluit voor het EU-US Data Privacy Framework, waarmee doorgifte mag naar Amerikaanse organisaties die zich daarvoor hebben gecertificeerd. Adequaatheidsbesluiten worden periodiek herzien en zijn eerder bij de rechter aangevochten, dus controleer de actuele status én de certificering van je tegenpartij. Neem ze geen van beide aan.
- Controleer of de rechtspersoon met wie jij een contract hebt gecertificeerd is, en niet of het merk ergens op de lijst voorkomt.
- Leun je op de standaardcontractbepalingen, bewaar dan de transfer impact assessment met de gebruikte module en de aanvullende maatregelen erbij.
- Versleuteling helpt waar de leverancier de gegevens echt niet kan lezen. Ze helpt veel minder waar hij ze moet ontsleutelen om het model te draaien, en dat is het normale geval.
Vier opstellingen
In de praktijk kies je tussen vier vormen, en de juiste volgt uit de gevoeligheid van de gegevens en niet uit een voorkeur voor een leverancier.
| Opstelling | Wat het is | Past bij | Wat het kost |
|---|---|---|---|
| Toonaangevend model, Europese regio | Een groot commercieel model dat je in een Europese regio aanroept onder een zakelijk contract | De meeste bedrijfsgegevens, waar capaciteit telt en het geen bijzondere persoonsgegevens zijn | De leverancier is als bedrijf vaak buiten de EER gevestigd, dus doorgifte blijft een punt |
| Europese leverancier | Een model van een in de EU gevestigde leverancier, draaiend in de EU | Gegevens waarbij de juridische keten van begin tot eind binnen de EER moet blijven | Een smallere keuze aan modellen, en je volgt een kleinere roadmap |
| Open model op je eigen infrastructuur | Een model met open gewichten in je eigen cloudomgeving of datacenter | Bijzondere persoonsgegevens, en klanten die geen externe verwerker accepteren | Je draait en schaalt het zelf, inclusief upgrades en evaluaties |
| In de omgeving van de klant | Het systeem draait in het cloudabonnement van de klant, onder hun beheer | Gereguleerde klanten met een goedgekeurde omgeving | Trager live, en je erft wat hun platform toestaat |
De meeste systemen worden gemengd: een open model voor alles wat de gevoelige set raakt, een groot commercieel model in een Europese regio voor de rest, en een routeringsregel ertussen. Dat is meer werk om te bouwen en een stuk makkelijker te verdedigen.
Wat je in het contract vastlegt
Zes afspraken dragen het meeste gewicht. Het zijn gewone vragen bij een zakelijk contract, en een leverancier die ze niet op papier wil zetten, beantwoordt daarmee een andere vraag.
- Er wordt niet getraind op jouw prompts en antwoorden, vastgelegd in de overeenkomst en niet op een instellingenpagina.
- Een genoemde regio waar de verwerking plaatsvindt, met bericht vooraf als die verandert.
- Een bewaartermijn voor prompts en logs, met nul bewaren als optie waar de gegevens daarom vragen.
- De lijst van subverwerkers, met bericht en een recht van bezwaar voordat er een bij komt.
- Benoemde supporttoegang: wie er in productie bij gegevens kan, vanuit welk land, en met welke goedkeuring.
- Melding van een datalek aan jou zonder onredelijke vertraging, zodat jij je eigen termijn van 72 uur haalt.
Als wij voor een klant bouwen, leggen we dit vast voordat het eerste document gedeeld wordt, omdat de antwoorden de architectuur bepalen. Een klant die nul bewaren nodig heeft en geen toegang vanuit een derde land accepteert, kiest daarmee voor een open model, of iemand het nu zo genoemd heeft of niet.
Waar je begint
- 01Teken de route van één echte prompt uit, inclusief logging en foutafhandeling, en markeer elke dienst die hij raakt.
- 02Noteer per dienst de regio en de rechtspersoon met wie je het contract hebt.
- 03Verdeel je gegevens in twee sets: gewone bedrijfsgegevens, en alles wat onder artikel 9 valt.
- 04Kies per set de opstelling, en routeer ertussen zodat je niet één model voor alles hoeft te nemen.
- 05Verzamel de verwerkersovereenkomsten en de gronden voor doorgifte, en bewaar de transfer impact assessment waar je op de bepalingen leunt.
- 06Controleer bij verlenging opnieuw de regio en de lijst van subverwerkers, want beide schuiven zonder aankondiging.
De grondslag voor de verwerking zelf is een aparte vraag, die we behandelen in AVG en AI: wat mag je in een AI-systeem stoppen?. Hoe het systeem onder de AI-verordening wordt ingedeeld, staat in onze samenvatting van de AI Act.
Vragen over EU-hosting en AI
Is een Europese regio genoeg om aan de AVG te voldoen?
Nee. Een Europese regio regelt waar gegevens staan en worden verwerkt. Hij regelt niet de toegang van buiten de EER, je grondslag voor de verwerking, de verwerkersovereenkomsten of de bewaartermijn. Het is één van de dingen die moeten kloppen, en het makkelijkste.
Is een Amerikaanse leverancier met EU-servers een internationale doorgifte?
Als medewerkers buiten de EER bij de gegevens kunnen, dan is die toegang een doorgifte en heeft ze een grond nodig uit hoofdstuk V. Waar gegevens staan en wie erbij kan, zijn twee verschillende vragen, en hoofdstuk V gaat over de tweede.
Moet ik een open model zelf hosten om aan de regels te voldoen?
Meestal niet. Voor gewone bedrijfsgegevens is een commercieel model in een Europese regio met een nette overeenkomst en een grond voor doorgifte goed te verdedigen. Zelf hosten verdient de kosten terug bij bijzondere persoonsgegevens, bij klanten die contractueel geen externe verwerkers toestaan, of als nul bewaren niet te krijgen is.
Waar past de zoekindex in dit verhaal?
Dat is meestal de gevoeligste opslag in het systeem, omdat je brondocumenten er in stukken in liggen. Geef de index dezelfde aandacht als het model: regio, toegang, en of je de gegevens van één persoon er op verzoek uit kunt halen.
Lees hoofdstuk V van Verordening (EU) 2016/679 op EUR-Lex (opent in een nieuw tabblad), de richtsnoeren van de EDPB (opent in een nieuw tabblad) en de pagina van de Europese Commissie over internationale doorgifte (opent in een nieuw tabblad). Dit artikel is algemene informatie en is geen juridisch advies. Richtlijnen en regels kunnen veranderen, dus leg je situatie voor aan je juridisch adviseur.